closer |

Jak tragedia naznaczyła największe dokonanie Joy Division

Robert Filipowski — Tue, 08 Jul 2025 12:18:03 +0000

Gdy ukazał się najsłynniejszy album Joy Division zespół już nie istniał. Jego wokalista odebrał sobie życie.

4 czerwca 1976 na koncert Sex Pistols w Manchesterze wybrało się dwóch młodych fanów. Bernard Sumner i Peter Hook byli pod tak ogromnym wrażeniem Johna Lydona i spółki, że natychmiast kupili sobie gitarę i gitarę basową, i założyli kapelę, z początku nazwaną Warsaw, od utworu Warszawa Davida Bowiego, a ostatecznie Joy Division. Ogłoszenia rozwieszone w sklepie płytowym pomogły im pozyskać do współpracy wokalistę Iana Curtisa, a jakiś czas potem także perkusistę Stephena Morrisa. Surowe, zimne brzmienie oraz posępna aura, jaką swoimi tekstami i sposobem ich interpretacji roztaczał Curtis, zapewniły Joy Division rozgłos. A wydany w 1979 debiutancki album kwartetu, Unknown Pleasures, był nowofalową sensacją roku.

Zespół był odtąd niemal ciągle w trasie, co fatalnie odbiło się na kondycji psychofizycznej Curtisa. Wokalista zdradzał skłonności do depresji, żył w cieniu powracających ataków epilepsji (które, jeśli zdarzały się na scenie, fani uznawali za element spektaklu…), ponadto rozpadało się jego małżeństwo.

W tak trudnych okolicznościach, w ciągu zaledwie dwunastu dni marca 1980, zespół nagrał w londyńskim studiu Britannia Row drugi album, Closer. Nad produkcją, tak jak w wypadku Unknown Pleasures, czuwał Martin Hannett, który ociosał znane z koncertów Joy Division surowe granie i nadał mu szczególne brzmienie, jak sam to określał, „rocka gotyckiego dla dorosłych”, właściwie wbrew woli muzyków. Peter Hook w swoich wspomnieniach Nieznane przyjemności pisał: Specjalnie tak wybierał godziny pracy, żebyśmy nie mogli przyjechać i brać udziału w obróbce materiału. Robił wszystko, byśmy o niczym nie wiedzieli.

Co się zatem na ten „gotyk dla dorosłych” składało? Kręgosłup muzyki Joy Division stanowił wyrazisty, nerwowy puls basu Hooka. „Plemienne”, porażająco intensywne bębny Morrisa wprowadzały do niej nastrój złowrogiego rytuału. Sumner grał na gitarze z punkową ekspresją, ale pogłosy i efekty używane w studiu przez Hannetta sprawiały, że brzmiało to jak dźwięki z obcego, nieprzyjaznego świata. A nierealną atmosferę złego snu roztaczały malownicze, lecz niepokojące frazy jego syntezatora, szczególnie w Heart And Soul, The Eternal i finałowym Decades. A nad wszystkim górował głos Curtisa, niski, przypominający barwą głos Jima Morrisona, z tym że Curtis śpiewał inaczej, bez emfazy wyrzucając z siebie poetyckie, przygnębiające teksty, w oczywisty sposób będące odzwierciedleniem stanu jego duszy. To kryzys, o którym wiedziałem, że nadejdzie/ Zniszczył równowagę, którą utrzymywałem – z Passover. Wstydzę się tego, jaką jestem osobą – z Isolation. Teraz zdałem sobie sprawę, że wszystko poszło nie tak/ Muszę znaleźć jakąś terapię, leczenie trwa za długo – z 24 Hours. Nie udało mu się. Ian Curtis powiesił się w swym mieszkaniu 18 maja 1980. A jego śmierć nadała albumowi, wydanemu dopiero w lipcu tamtego roku, prawdziwie tragiczny wymiar – sprawiła, że trudno odczytywać go inaczej jak krzyk rozpaczy człowieka samotnego, udręczonego, zniechęconego sobą i otaczającą rzeczywistością, pogrążającego się w mroku.

Mimo ogromnej traumy, jaka dotknęła muzyków, pragnęli kontynuować działalność, ale już pod nowym szyldem. Debiutancki album New Order, Movement (1981), brzmiał jak sequel Closer, ale kolejne coraz bardziej ciążyły w stronę ambitnej muzyki elektronicznej, także spod znaku acid house i techno.

Równolegle tworzyła się legenda Joy Division. Skąpana w mrocznych dźwiękach depresyjna poezja Curtisa działała ogromnie inspirująco na wyspiarskie zespoły nowofalowe początku lat 80., na czele z The Cure, U2, Depeche Mode i Orchestral Manoeuvres In The Dark. A brzmienie Joy Division już w XXI wieku stało się głównym punktem odniesienia dla wykonawców indie rocka, by wymienić choćby Interpol, White Lies czy Idles.

MACIEJ KOPROWICZ

„100 Płyt Wszech Czasów. Wydanie Specjalne” w sklepach!

„Synchronicity” to jedna ze 100 płyt wszech czasów, jakie znalazły się w naszym „Wydaniu Specjalnym”.

„Wydanie Specjalne: 100 PŁYT WSZECH CZASÓW – ROCK” to subiektywne, przygotowane przez redakcję „Teraz Rocka” zestawienie najważniejszych albumów w historii naszego ukochanego gatunku.

Pismo można nadal zamówić z naszego sklepu internetowego:

„100 PŁYT WSZECH CZASÓW – ROCK” – KUP TERAZ!

Artykuł Jak tragedia naznaczyła największe dokonanie Joy Division pochodzi z serwisu Teraz Muzyka.

Jak Nine Inch Nails przesunął granice rocka

Robert Filipowski — Tue, 27 May 2025 13:50:35 +0000

W 1994 roku Nine Inch Nails wydał album, który nie tylko wstrząsnął sceną rockową, ale też poszerzył jej granice.

Na początku lat 90. Trent Reznor wraz ze swoim zespołem Nine Inch Nails, stworzonym w 1988 w Cleveland, przesuwał granice rocka. Postępujący rozwój komputerów, samplingu i sekwencerów sprawił, że praktycznie z roku na rok możliwości studyjne poszerzały się w galopującym tempie, dając nowe narzędzia produkcji i obróbki dźwięku. I Reznor był na czele tej fali. The Downward Spiral powstał dzięki nowym wtedy, komputerowym możliwościom przekształcania i deformowania brzmień instrumentów (na wielu, nie tylko na gitarze, zagrał sam, a jedynie w wybranych utworach wsparli go dodatkowi muzycy; warto też dodać, że większość zarejestrowanych partii ciął na krótkie odcinki i tworzył z nich loopy). Pomysłowo stosował też technikę samplingu (na płycie znalazły się cytaty z nagrań Art Of Noise czy Roxy Music, a także z filmów, jak THX 1138, Człowiek słoń, Obcy czy Teksaska masakra piłą mechaniczną, wybrane przez perkusistę Chrisa Vrennę).

Prace nad The Downward Spiral ruszyły w 1992 roku w posiadłości przy 10050 Cielo Drive w Los Angeles. Trent wybrał ten adres nieprzypadkowo. To tam członkowie sekty stworzonej przez Charlesa Mansona zamordowali Sharon Tate, żonę Romana Polańskiego, i jej gości. Reznor nazwał prowizoryczne studio Le Pig (później przyznał, że było to z jego strony niesmaczne) i przystąpił do pracy nad jednym z najmroczniejszych i najbardziej obrazoburczych albumów lat 90.

Artysta, w tym czasie tak naprawdę jedyny stały członek Nine Inch Nails (chociaż do składu zaliczyć też można Vrennę i gitarzystę Danny’ego Lohnera), stworzył cykl utworów, w które przelał wszystkie swoje lęki, fobie, egzystencjalne bolączki, ubierając je w adekwatnie schizofreniczne dźwięki, nie pozbawione jednak swoistego piękna. The Downward Spiral to luźny concept album o popadaniu w obłęd, w nałogi, o zatracaniu człowieczeństwa, depresji i myślach samobójczych.

Mr. Self Destruct tłucze intensywnie, niemal jak na płytach Ministry (Nine Inch Nails zaliczono, tak jak ten zespół, do nurtu rocka industrialnego czy metalu industrialnego), ale do miazgi dochodzi rozwibrowana gitara, na której zagrał Adrian Belew z King Crimson. Piggy wyłania się niczym senny koszmar, z narastającymi, coraz bardziej agresywnymi bębnami, które akcentują niepokojące słowa Reznora: Nic mnie już nie powstrzyma, bo mam wszystko gdzieś. March Of The Pigs to ponownie klimaty w duchu Ministry, przetykane krótkimi pauzami i balladowym fragmentem, w którym Reznor śpiewa z akompaniamentem fortepianu. Album The Downward Spiral pełen jest takich zaskakujących smaczków, kontrastów i zwrotów akcji. To echo fascynacji albumem Low Davida Bowiego, wchodzącym w skład jego „berlińskiej trylogii”: Nawiązywałem do niego na płaszczyźnie kompozycji i nastroju – przyznawał Trent.

The Downward Spiral tworzy spójną całość, jednak wyróżnić trzeba dwa utwory. Closer z pulsującym rytmem (opartym na samplu z Nightclubbing Iggy’ego Popa) wyraża seksualno-religijne obsesje. W pamięć zapada surrealistyczny teledysk z wstrząsającymi i obrazoburczymi scenami rodem z Psa andaluzyjskiego Luisa Buñuela i Salvadora Dalego, tyle że w steampunkowej, brudnej sepii. Zamykający płytę Hurt jest niemal jak elegia, rozpoczynająca się słowami: Zraniłem siebie dziś, by sprawdzić, czy wciąż czuję. Przejmująca, genialnie zaśpiewana i minimalistycznie zaaranżowana piosenka należy do największych skarbów muzyki tego okresu (w późniejszych latach przypomniał ją Johnny Cash).

Płyta The Downward Spiral już w chwili wydania została doceniona, debiutując na drugim miejscu listy bestsellerów „Billboardu” i zbierając recenzje, jak ta z „Rolling Stone’a”, w której dziennikarz porównywał Reznorowski hałas do kakofonicznego zgiełku gitary Jimiego Hendrixa. Do dziś rozeszła się w ponad 5 milionach egzemplarzy. A zespół Nine Inch Nails wybił się dzięki niej na gwiazdę rocka, dając porywający i epokowy występ na festiwalu Woodstock ‘94, gdzie muzycy wystąpili umazani błotem. A zgłębiając jego twórczość, warto również sięgnąć po debiutancki album Pretty Hate Machine z 1989 roku i dystopijny Year Zero z 2007.

Reznor dał się też poznać jako ceniony twórca muzyki filmowej, nagrodzony Oscarami za oprawę dźwiękową The Social Network (2010, z Atticusem Roseem) i Co w duszy gra (2020, z Rossem i Jonem Batiste’em).

„100 Płyt Wszech Czasów. Wydanie Specjalne” w sklepach!

„The Downward Spiral” to jedna ze 100 płyt wszech czasów, jakie znalazły się w naszym „Wydaniu Specjalnym”.

Pismo można nadal zamówić z naszego sklepu internetowego:

„100 PŁYT WSZECH CZASÓW – ROCK” – KUP TERAZ!

Artykuł Jak Nine Inch Nails przesunął granice rocka pochodzi z serwisu Teraz Muzyka.